یکشنبه، 17 فروردین 1404 22:44
40249 سیاسی 1404/01/16 - 15:21

جریان‌شناسی ایکس فارسی در ۱۴۰۳؛ از جولان اپوزیسیون تا رونق روزمره‌نویس‌ها

بررسی توئیت‌های پرلایک سال ۱۴۰۳ نشان می‌دهد بستر ایکس فارسی علاوه بر اینکه یک بستر انتقادی و جولانگاهی برای فعالیت گسترده مخالفان نظام محسوب می‌شود، محلی برای انتشار محتواهای سرگرمی و روزمرگی‌ها و حتی برخی هرزه‌نگاری‌ها نیز بوده است.

ایکس (توئیتر سابق) نسبت به دیگر شبکه‌های اجتماعی مورد استفاده در ایران از جمله اینستاگرام، بستری تعاملی‌تر و صریح‌تر است. تعاملی از این نظر که بسیاری از اتفاقات داغ اجتماعی سیاسی، با کمترین اتلاف وقت در این شبکه مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرند. صراحت این شبکه نیز از این جهت اهمیت دارد که حساب‌های توئیتری زیادی با شناسه کاربری مجهول یا ناشناس فعالیت می‌کنند و محتوای مورد نظر خود را بدون سانسور یا محدودیت منتشر می‌کنند.

توئیتر در مقایسه با اینستاگرام اگرچه از نظر تعداد اعضا، بسیار محدوتر به حساب می‌آید، اما گاهی با همین تعداد محدود اعضا (توئیتر فارسی کمتر از ۱۰ میلیون عضو فعال دارد حال آنکه اینستاگرام فارسی بالای ۴۰ میلیون فعال کاربری دارد) در برخی اوقات پیشروتر و جریان‌سازتر از اینستاگرام است. با این حساب، الگوریتم کاری توئیتر و همچنین شیوه فعالیت در آن، تفاوت‌های زیادی با اینستاگرام دارد که سبب‌شده تمایل به فعالیت در این دو بستر از طرف کاربران به شدت تفاوت پیدا کند.

گروه داده‌کاوی  به منظور واکاوی فعالیت کاربران در سال ۱۴۰۳ و همچنین تحلیل جریان‌شناسی اعضای موثر این بستر، به استخراج و تدوین گزارش سالانه ایکس فارسی با تمرکز بر جریان‌شناسی کاربران پرداخته که بخشی از این گزارش در ادامه ارائه شده است:

نسبت محتوای نشری به بازنشری

انتشار محتوای تولیدی در مقایسه با محتوای بازنشری، یکی از اتفاقات قابل ملاحظه در توئیترفارسی است و استخراج داده‌ها از فروردین تا اسفند ۱۴۰۳ نشان می‌دهد ۷۸ درصد داده‌های منتشر شده در توئیتر فارسی در سال گذشته که حدود ۱۶۰ میلیون محتوا بوده، به بازنشر (ریتوئیت) و ۲۲ درصد محتوای سالانه (حدود ۴۵ میلیون) به محتوای اصلی و توئیت‌ها اختصاص داشته است.

مقایسه کنید این میزان داده بازنشری و نشری در توئیترفارسی با تلگرام فارسی که نسبت محتوای بازنشری در آن بسیار کمتر و در حد یک چهارم یا یک پنجم مطالب تولیدی است.

 

دسته‌بندی کاربران

در این بررسی، سه دسته کلی از کاربران شناسایی و از طریق‌ کدگذاری طبقه‌بندی شدند: نخست کاربران موافق و حامی نظام هستند که شامل اصلاح‌طلبان، اصولگرایان و برخی کاربران ورزشی‌نویس حامی و ملتزم به قوانین کشور است. دوم، کاربران مخالف نظام که براندازان، سلطنت‌طلبان و اپوزیسیون‌ را شامل می‌شوند و در نهایت کاربران روزمره‌نویس که بحث و نظر سیاسی در خصوص حاکمیت و سیستم سیاسی کشور ابراز نکرده‌اند.

دسته‌بندی ‌های زیر براساس بررسی سامانه و واکاوی تکمیلی پژوهشگر ایرنا انجام شده است.

برانداز سلطنت‌طلب: کاربرانی در نظر گرفته‌شدند که به طور آشکار به پهلوی و شخص رضا پهلوی ابراز تمایل و حمایت کردند.

برانداز غیر سلطنت‌طلب: کاربران مخالف نظام که آشکارا تمایل خود را به براندازی بیان کرده‌اند اما جزو سلطنت‌طلبان نیستند.

اپوزیسیون: کاربران منتقد و مخالف حاکمیت که در هیچ‌یک از گرایش‌های سیاسی از جمله اصولگرا، اصلاح‌طلب و... تعریف نمی‌شوند و همانند براندازان به طور علنی تمایل به تخریب و براندازی نمی‌کنند و به کنایه و انتشار محتوای طنز بسنده کردند.

روزمره‌نویس‌ها: در این پژوهش، کاربرانی در نظر گرفته شدند که محتوای سیاسی له یا علیه حاکمیت منتشر نکرده‌اند و محتوای بررسی شده از آنها فقط محتوای غیرسیاسی و سرگرم‌کننده شامل خاطره‌نگاری، عکس‌نوشت و مسائل مربوط به روزمره‌گی‌های آنان بوده است.

ورزشی‌نویس‌ها: کاربرانی که محتوای ورزشی تولیدکرده‌اند و به طور مشخص، اکانت توئیتری تیم پرسپولیس با چند توئیت در میان کاربران موثر سال ۱۴۰۳ قرار گرفته‌ است.

اصولگرا: همه کاربران منتسب به جریان اصولگرایی از پایداری، ارزشی، اصولگرای سنتی و اصولگرایان مدرن‌تر در این طبقه‌بندی قرار داده شدند.

اصلاح‌طلب: کاربران اصلاح‌طلب و متمایل به جریان اعتدالگرا و وفاقی در این دسته جاگذاری شده‌اند.

جریان شناسی کاربران موثر در سال ۱۴۰۳

با مقدمه بالا و تبیین خط و مرز دسته‌بندی‌های سیاسی رایج در بستر توئیترفارسی در سال گذشته، نسبت‌های جالبی از محتوای موثر و پرلایک کاربران مختلف به دست آمده که در گراف دایره‌ای زیر آمده است:

واکاوی محتوای پرلایک استخراج شده در توئیترفارسی در بازه یکم فروردین تا ۳۰ اسفندماه ۱۴۰۳ نشان می‌دهد عمده محتوای منتشرشده و پرلایک در این بستر که حداقل ۲۰ هزار لایک و حداکثر ۷۵ هزار لایک دریافت کردند(بیشترین توئیت سال ۱۴۰۳، ۷۴ هزار و ۴۷۵ لایک گرفته) مربوط به گرایش‌های مخالف نظام بوده که در قالب کاربران برانداز سلطنت‌طلب(۳۴ درصد)، کاربران برانداز غیرسلطنت‌طلب(۱۸ درصد) و اپوزیسیون‌ها (۲۳ درصد) نشر و بازنشر شده‌اند و در مجموع ۷۵ درصد کل محتوای پرلایک‌ها را شامل‌شده است.



  1. تخفیف عوارض خدماتی، مسیری برای توسعه عدالت شهری
  2. رییس شورای اسلامی شهرستان کرج: زیرساخت‌های کرج با رشد جمعیت همخوانی ندارد
  3. بنگر:جای طارمی باشم در اروپا از فوتبال خداحافظی می‌کنم؛ پرسپولیس ۱۰ درصد شانس قهرمانی دارد
  4. شکست فولاد سیرجان در بازی اول فینال؛ شهداب به قهرمانی نزدیک شد
  5. بهره‌گیری از ظرفیت ۵۰ میلیون تنی صنعت فولاد با سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی
  6. خرید تضمینی گندم از جنوب‌ شرق کشور آغاز شد
  7. پرداخت تسهیلات ۴۰۰ میلیون تومانی ساخت مسکن روستایی از اواخر فروردین
  8. مهدوی: هنوز چیزی تمام نشده است؛ آماده یک جنگ تمام عیار می‌شویم
  9. «پایتخت ۷» جذاب است؛ ولی حالِ مردم مثل قبل نیست
  10. سفیر روسیه در بغداد: بشار اسد را تحویل نمی‌دهیم
  11. حاجی‌بابایی: مذاکرات غیرمستقیم تصمیمی برای مقابله با قلدری‌های امریکاست
  12. باید از واگرایی‌ها دوری کرده و به همگرایی‌ها بیفزاییم
  13. نگرانی اسرائیل از اخبار مذاکرات غیر مستقیم ایران و آمریکا
  14. تحول در صنعت دفاعی، راهبردی برای ایجاد اشتغال و تقویت تولید ملی است
  15. آتش «قطب جنوب» و اولین عزل مسعود: تصویر برکناری «شهرام دبیری» در شبکه‌های اجتماعی
  16. تبعات تکرار تهدید از سوی تروئیکا/ چرا سه اهرم فشار اروپا بر ایران ناکارآمد است؟
  17. دعوت حماس برای مشارکت گسترده در اعتصاب جهانی علیه جنایات اسرائیل
  18. عراقچی: تاکنون هیچ دوره مذاکراتی بین ایران و آمریکا برگزار نشده است
  19. آغاز جمع آوری سگ‌های بلاصاحب ماهدشت به درخواست شهروندان
  20. سیلاب ۲ محور روستایی در حاشیه جاده کندوان را بست
  21. محکومیت ۲ میلیارد ریالی قاچاقچی موتور سیکلت درالبرز
  22. خبر جولان پلنگ در روستای دروان البرز تکذیب شد
  23. ۱۳۲۴حلقه چاه غیرمجاز در البرز مسدود شد
  24. تشکیل پرونده برای ۵۰۷ واحد صنفی متخلف در البرز
  25. خلاقیت‌ها و استعدادهای مردم برای سرمایه‌گذاری در کرج به کار گرفته شود
  26. نماینده مجلس: قوانین لازم برای تحقق شعار سال در حال اصلاح است
  27. استاندار: پیگیری پروژه‌های زیرساختی البرز از اولویت‌های مهم است
  28. حاشیه‌های دیدار پرسپولیس - استقلال خوزستان؛ ورزشگاه آزادی در قرق بانوان
  29. ورزش ۱۴۰۳؛ جاودانگی ملکه تپانچه در قلب اروپا
  30. پایان ۲۵ سال پرافتخار؛ مولر در پایان تابستان از مونیخ خواهد رفت
  31. واکنش فدراسیون شمشیربازی به حواشی اخیر؛ سرمربی و پاکدامن دو ماه حقوق نمی‌گیرند!
  32. محمدرضا نریمانی یک سال دیگر سکان دار کمیته حقوق ورزشی استان البرز شد
  33. ورودی آب به مخازن سدهای کشور ۳۸ درصد کاهش یافت
  34. برنامه‌های جدید بازار سرمایه در سال جدید از زبان مشاور اقتصادی رئیس جمهور
  35. نخستین بیانیه‌ مهدی کروبی بعد از رفع حصر
  36. انتشار ویدیوی لحظات شهادت امدادگران در رفح / حماس: این چهره واقعی اسرائیل است
  37. پلی‌استیشن یک؛ انقلابی در دنیای بازی‌های ویدیویی
  38. بازدید سرتیپ صباحی فرد و سردار حاجی زاده از منطقه پدافند هوایی جنوب
  39. ثبت ۵۷.۸ میلیارد دلار صادرات غیرنفتی/چرا تراز تجاری منفی شد؟
  40. مشکل انتقال آب یزد فردا پایان می یابد